De twee spellingen bestaan al meer dan een eeuw naast elkaar in de Franse teksten, en de referentiewoordenboeken accepteren ze beide. Dus, tussen « en tout point » in het enkelvoud en « en tous points » in het meervoud, welke moet je dan in je geschriften verkiezen? Het antwoord hangt minder af van een strikte regel dan van een nauwkeurige grammaticale analyse van het woord « tout » in elke constructie.
Enkelvoud of meervoud: wat zeggen Le Robert en de Académie française
Het Dictionnaire de l’Académie française (9e editie, doorlopende update) geeft « en tout point » in het enkelvoud als bijwoordelijke uitdrukking die « volledig, helemaal » betekent. De voorgestelde voorbeelden illustreren uitsluitend deze vorm, waardoor het de meest canonieke spelling is in de hedendaagse academische norm.
Lees ook : Begrijp de dertigjarige garantie in de bouw: rol, voorwaarden en bescherming
Le Robert online behandelt daarentegen « en tout point » en « en tous points » als twee gefixeerde uitdrukkingen die synoniem zijn met « volledig, totaal », zonder voorkeur voor een van beide of correctie tussen de twee aan te geven. Le Robert merkt echter op dat de vorm in het enkelvoud vaker voorkomt in literaire citaten.
Het verschil tussen en tout point en en tous points is dus een grammaticale nuance, geen fout. Beide vormen zijn correct.
Aanrader : Ontdek de laatste trends en evenementen in de trouwwereld van 2024
| Criteria | En tout point (enkelvoud) | En tous points (meervoud) |
|---|---|---|
| Functie van « tout » | Bijwoord (= volledig) | Onbepaald bijvoeglijk naamwoord (= elk punt) |
| Betekenis | Volledig, totaal | Over elk van de aspecten |
| Académie française (9e ed.) | Vorm gebruikt in de voorbeelden | Niet geïllustreerd, maar niet veroordeeld |
| Le Robert online | Geaccepteerd | Geaccepteerd |
| Tendens in recente pers | Dominante vorm sinds de jaren 2010 | Minder frequent dan in de 19e eeuw |
| Register | Algemeen tot formeel | Algemeen |
Grammatica van het woord « tout »: bijwoord of onbepaald bijvoeglijk naamwoord
De verwarring komt voort uit de dubbele grammaticale status van « tout ». In « en tout point », werkt « tout » als een bijwoord, synoniem met « totaal ». Het blijft onveranderlijk, en « point » blijft in het enkelvoud omdat het in deze constructie niet echt telbaar is.
In « en tous points » neemt « tout » zijn rol van onbepaald bijvoeglijk naamwoord weer op. Het betekent dan « elk » of « de totaliteit van ». Het meervoud is logisch voor « points », omdat men ervan uitgaat dat er verschillende afzonderlijke punten zijn waarop de vergelijking of het oordeel betrekking heeft.
Deze onderscheiding verklaart waarom de TLFi (Trésor de la langue française informatisé) de twee vormen naast elkaar plaatst met de opmerking dat het gebruik aarzelt tussen het enkelvoud en het meervoud voor verschillende uitdrukkingen die met « tout » zijn opgebouwd.
Andere uitdrukkingen die hetzelfde probleem oproepen
Het fenomeen is niet geïsoleerd. Verschillende Franse uitdrukkingen aarzelen tussen enkelvoud en meervoud met « tout »:
- « À toute bride » of « à toutes brides »: beide zijn bevestigd, maar het enkelvoud domineert vandaag de dag.
- « De toute part » of « de toutes parts »: het meervoud is in dit specifieke geval gebruikelijker, omdat men meerdere richtingen voorstelt.
- « En tout cas » varieert nooit in het meervoud, wat bewijst dat elke uitdrukking zijn eigen vaste logica heeft.
Het observeren van deze parallellen helpt te begrijpen dat het Frans geen unieke mechanische regel toepast. Elke uitdrukking heeft zijn eigen geschiedenis en zijn eigen mate van vastheid.
Ontwikkeling van het gebruik: de pers geeft de voorkeur aan het enkelvoud
De corpora van Franstalige pers tonen, sinds het begin van de jaren 2010, een duidelijke dominantie van de vorm in het enkelvoud « en tout point » boven « en tous points ». Beide bestonden veel evenwichtiger naast elkaar in de literaire teksten van de 19e en het begin van de 20e eeuw.
Deze tendens kan worden verklaard door de geleidelijke vereenvoudiging van bijwoordelijke uitdrukkingen in journalistieke en professionele schrijfstijl. Het enkelvoud, dat compacter is, heeft zich opgelegd als de standaardvorm in redacties.
Daarentegen blijft « en tous points » bestaan in contexten waarin de auteur wil benadrukken dat er meerdere criteria voor vergelijking zijn. Een zin als « deze twee modellen zijn in alle opzichten vergelijkbaar » impliceert dat elke eigenschap één voor één is gecontroleerd.
Welke impact heeft dit op de spelling in het dagelijks leven
Geen enkele professionele corrector zal de ene of de andere vorm als foutief aanduiden. Automatische correctietools accepteren ze beide. De enige situatie die problemen zou kunnen opleveren, is een wedstrijd of examen dat de strikte academische norm vereist: in dat geval is het enkelvoud de veiligste keuze.
Kiezen tussen de twee vormen afhankelijk van de schrijfsituatie
Het enkelvoud is geschikt voor de meeste situaties: professionele correspondentie, persartikelen, administratieve documenten. Het is in overeenstemming met de impliciete aanbeveling van de Académie en komt overeen met het dominante gebruik.
Het meervoud blijft relevant wanneer de zin een opsomming of een gedetailleerde vergelijking benadrukt. Drie typische gevallen rechtvaardigen « en tous points »:
- Technische vergelijking tussen twee objecten: « Dit prototype voldoet in alle opzichten aan het bestek » (elke specificatie is gecontroleerd).
- Oordeel over opgesomde criteria: « Hun argumentatie komt in alle opzichten overeen met de onze » (punt voor punt).
- Literaire of retorische toepassing, waarbij het meervoud een nadruk toevoegt op de volledigheid van de uitspraak.
Bij twijfel is kiezen voor het enkelvoud nooit een fout. Het is de meest neutrale en breed geaccepteerde vorm in het hedendaagse Frans.
De echte valkuil van deze uitdrukking ligt niet in de keuze tussen enkelvoud of meervoud, maar in de consistentie binnen eenzelfde tekst. Het afwisselen van « en tout point » en « en tous points » van de ene alinea naar de andere geeft een indruk van aarzeling. Een spelling vaststellen en deze voor het hele document aanhouden blijft de beste redactietechniek.